Jak zadbać o work-life balance, będąc programistą?

W dzisiejszych czasach work-life balance to nie tylko luksus, ale również konieczność. Praca z kodem oraz ciągła nauka (która jest niezwykle ważna w szybko zmieniającym się świecie technologii) może prowadzić do zmęczenia, a często nawet do wypalenia zawodowego. Zwłaszcza osoby związane z branżą technologiczną mogą odczuwać presję, by ciągle być na bieżąco i stale dokształcać się na temat nowych narzędzi, rozwiązań i wersji oprogramowania. Oczywiście – zamiłowanie do nowinek technologicznych to niemal integralna część pracy programisty, jednak warto starać się poukładać wszystko tak, by nie przeciążyć swoich zasobów. Specyfika pracy z kodem i problemami technicznymi często wymusza też tzw. skupienie głębokie, które może być wyczerpujące.

 

Jeśli dopiero uczysz się programowania, z pewnością również zmagasz się z koniecznością pogodzenia nauki z codziennymi obowiązkami i znalezieniem czasu na odpoczynek. W tym artykule poznasz kilka porad, które przydadzą się zarówno początkującym programistom, jak i zaprawionym w boju developerom.

 

Dopasuj plan dnia do siebie (a nie odwrotnie)

Wszyscy mówią o tym, że warto z wyprzedzeniem planować swój dzień (tak, my też ;)). Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę z tego, że warto tworzyć plany dnia dostosowane nie tylko do list zadań, ale też do osobistych preferencji. Nie da się zaprogramować swojego mózgu, by był tak samo aktywny przez cały czas, dlatego warto dopasować poszczególne zadania do trybu aktywności. Jak możesz to zrobić?

 

Zidentyfikuj swój wewnętrzny rytm dobowy

Zidentyfikuj momenty największego i najmniejszego poziomu energii. Przez kilka dni notuj, o której godzinie:

 

• budzisz się
• czujesz przypływ energii
• spada Twoja koncentracja
• chce Ci się spać.

To pomoże Ci określić najdogodniejszy dla Ciebie rytm dnia i na jego podstawie stworzyć bloki energetyczne.

 

Podziel dzień na ogólne etapy

W kolejnym kroku warto uporządkować swoje obserwacje i podzielić dzień pracy na etapy. Na razie nie musisz dopasowywać do nich konkretnych zadań, choć oczywiście możesz spróbować to zrobić. Zazwyczaj krzywa wydajności to mniej więcej dwa duże skoki efektywności i dwa spadki w ciągu dnia pracy. Przykładowy podział dnia na etapy może wyglądać następująco:

 

 

 

 

Będziesz też wiedzieć, kiedy wyznaczyć czas na przerwę bądź posiłek, żeby uzupełnić energię potrzebną do pracy, a ponadto zorganizujesz pracę w taki sposób by podzielić taski na zadania trudne, te które wymagają większego skupienia oraz te prostsze i przyjemniejsze, które warto zostawić na sam koniec.

 

Teraz, kiedy już znamy swój tryb aktywności i mamy podzielony dzień na etapy, pora nanieść na niego konkretne zadania. Tylko jak zrobić to mądrze, skoro listy zadań nigdy nie maleją, a tickety stale spływają do backlogu? Czytaj dalej!

 

Priorytety to klucz 

Tworzenie list to-do długich niczym starożytne zwoje nie ma nic wspólnego z efektywnością ani nie przybliża do znalezienia work-life balance. Kluczem jest porządkowanie zadań w czasie i przydzielanie im priorytetów. Ale jak wybrać to, co jest najważniejsze? Są różne podejścia.

 

Wielu programistów pracuje w określonej metodologii np. Agile, gdzie zadania są priorytetyzowane w zależności od stopnia ich ważności i podzielone na tzw. sprinty. Wówczas część zadań ma odgórnie ustalone priorytety.

 

Istnieją zewnętrzne narzędzia do zarządzania projektami np. Jira lub Asana) oferujące funkcje priorytetyzacji Jira to narzędzie którego używają zespoły do zarządzania projektami. Można ustawić priorytety wg ważności np. Low, Medium, High, Highest (kolor oznacza stopień ważności, co jest sporym ułatwieniem), grupować w typy (task, bug itp.) lub korzystać z tablic. Celem jest uniknięcie pomyłek i chaosu w zespołach. Dobrze skonfigurowane narzędzie to nie tylko efektywne zarządzanie i praca nad projektem, ale też pozbycie się nadmiaru i zbyt wielu zadań jednocześnie.

 

Nadawanie priorytetów to naturalna część pracy programistów - warto mieć tę umiejętność opanowaną, choćby dlatego, aby ułatwić sobie pracę i nie dostać zawrotu głowy od ilości tasków/ticketów na produkcji, które tak naprawdę mogą zaczekać i nie wymagają Twojej uwagi w danym momencie.

 

Ciekawą metodą porządkowania zadań jest tzw. macierz Eisenhowera. Matryca Eisenhowera (znana też jako macierz Eisenhowera lub macierz priorytetów). To narzędzie do zarządzania czasem i zadaniami, które pomaga ustalać priorytety według dwóch kryteriów:

 

• Pilność zadania – czy coś wymaga natychmiastowej reakcji? (pilne/niepilne)
• Ważność zadania – czy coś ma długofalowy wpływ lub dużą wartość? (konsekwencje niewykonania będą duże/niewielkie)
  

 

 

Na tej podstawie zadania dzieli się na 4 obszary. Tak mogłaby wyglądać matryca z zadaniami programisty

Jak z tego korzystać:

• Zadania z ćwiartki I (liczmy od góry od lewej)  –  wykonuj w pierwszej kolejności.
  
  
• Obszar II – zadania z tego obszaru traktuj bardzo poważnie. Zaplanuj ich realizację w czasie i działaj regularnie
  
  
• Obszar III – tutaj mieszczą się dodatkowe zadania, które wpadają na bieżąco – związane z nieprzewidzianymi awariami, dodatkowymi zadaniami od szefa lub kolegów z zespołu. Warto dążyć do takiego poukładania procesów, by tego rodzaju “wrzutek” było jak najmniej.
• Obszar IV – rzeczy, które nie są ważne ani pilne, mają najniższy priorytet i wykonujemy je w ostatniej kolejności.

 

Porządkuj zadania w bloki tematyczne

 

Jeżeli chcesz uniknąć mentalnego skakania od zadania do zadania i lepiej się skupić - warto zastosować metodę planowania blokowego.

 

W pracy programisty bardzo często można wpaść w “pułapkę multitaskingu”. Tu poprawka w kodzie, tam błąd w API, kurczę za 10 min mam daily, a jeszcze przede mną code review. Później wracasz do pisania kodu, którego nie zdążyłeś skończyć kilka godzin temu. Co na to Twój mózg? Dla niego to jak praca w open space bez tłumiących dźwięków z zewnątrz słuchawek. 

 

Rozwiązaniem tego problemu może być planowanie blokowe, czyli grupowanie zadań w bloki tematyczne. System pracy oparty na konkretnych blokach tematycznych sprawi, że wiesz jakie konkretne zadania wykonujesz w dany dzień tygodnia i przedziale czasowym. Kiedy masz podzielony dzień na bloki energetyczne możesz pokusić się o stworzenie pełnego dnia z podziałem na konkretne godziny, który może wyglądać jak ten poniżej: 

 

 

Możesz też spróbować zupełnie innego podejścia jakim jest ustalenie dni tematycznych (zakładając, że Twoja praca Ci na to pozwala):

 

 

Taki plan z pewnością ułatwi Ci robotę i sprawi, że będziesz mieć wszystko pod kontrolą bez obawy o ewentualne pożary!

 

Każde przełączenie się między zadaniami kosztuje Twój mózg czas i energię. Nie zaczynasz kolejnego zadania ze 100% skupieniem. Potrzebujesz czasami nawet kilkunastu minut, żeby ponownie “wejść w tryb”. Im więcej takich przeskoków w ciągu dnia, tym więcej nerwów, frustracji i tym samym mniej realnej produktywności. Bloki tematyczne mają za zadanie zminimalizować utratę tej energii i zmaksymalizować efektywność Twojej pracy.

A po pracy? Czas na przerwę!

Tutaj chcielibyśmy się skupić na tym, co możesz zrobić poza pracą, jak rozwijać siebie i dbać o higienę snu. Możesz się zdziwić, ale to również jest szalenie istotne w pracy programisty.

 

 

Pasje i zajęcia niezwiązane z IT

Dlaczego to takie ważne? Po pierwsze pomoże Ci oderwać się od kompa, powiadomień, mentalnego siedzenia w pracy itp. Po drugie ludzki organizm potrzebuje różnorodnych aktywności, a po trzecie - nowe zajęcia pomagają poszerzać horyzonty i stymulują rozwój mózgu. To idealna odskocznia od pracy pomagająca w utrzymaniu dobrego zdrowia psychicznego i fizycznego.

 

Jak możesz zacząć?

 

1. Skup swoją uwagę na rzeczach, które pobudzają Twoją ciekawość.. Zacznij od czegoś prostego np. gry na gitarze, rysunku lub ćwiczeń na siłowni. W tych rzeczach nie musisz być świetny. Chodzi w tym przede wszystkim o eksploracje i przyjemność, nie o wyniki. 
2. Testuj co działa, a co nie - pozwól sobie na popełnianie błędów i próbowanie nowych rzeczy bez presji - kurs angielskiego, wyjazd w góry, rysunek, sadzenie roślin lub medytacja. Te rzeczy z początku mogą wydawać się trudne i mało przyjemne, ale z czasem jest szansa, że dadzą CI ogrom przyjemności. 
3. Wyłącz powiadomienia - pasje i zainteresowania mają sens, kiedy poświęcasz im swoją maksymalną uwagę i odcinasz się od pracy. Inaczej to tylko kolejne “zadania do odhaczenia”.

 

 

Sen i wypoczynek

Możesz wierzyć lub nie, ale sen i odpoczynek to fundament dobrego zdrowia i produktywności. Wspomaga zapamiętywanie, poprawia koncentracje i przetwarzanie informacji. W pracy programisty są niezwykle ważne. Pamiętaj, że mózg programisty to jego narzędzie pracy - pisanie kodu to intensywna praca, wymagająca logicznego myślenia, a także kreatywności,

 

Zbyt mała ilość snu prowadzi do chronicznego stresu. Bez odpowiedniej ilości snu obniży się Twoja dokładność (zaczniesz popełniać więcej błędów), zdolność logicznego rozumowania.

 

Co możesz zrobić by lepiej spać?

1. Ustal stałe godziny snu tzn. postaraj się chodzić spać o tej samej porze. To dobra technika, która oprócz zdrowia pomaga także w odkryciu swojego naturalnego rytmu dobowego (ważne w kontekście uniwersalnego planu dnia).
2. Nie korzystaj z urządzeń 1-2 godzin przed snem. 
3. Wskazówka: niektóre smartfony oferują funkcję night shift, która ogranicza światło niebieskie powodujące bezsenność. 
4. Zadbaj o higienę snu - cisza, niewielka ilość światła oraz brak kofeiny to dobry punkt wyjścia dla budowania nawyku higieny snu.
5. Zapisz na kartce to. co chodzi Ci po głowie - pozwoli Ci to zasnąć w spokoju bez poczucia, że masz problemy do rozwiązania i sprawy do załatwienia. 

 

Regeneracja w ciągu dnia

Wstawaj od komputera - idź po wodę (nawadnianie się jest piorunująco ważne także dla programisty), wyjrzyj za okno, zrób sobie chwilkę przerwy. Ruch i zmiana bodźców daje poczucie odprężenia. Ustal twarde granice - mózg, aby przełączyć się w tryb “relaks” potrzebuje odciąć się od wszelkich e-maili, komunikatora i pracy. Planujesz dłuższą przerwę? Wyłącz powiadomienia, zamknij programy i pozwól swojemu umysłowi odetchnąć.

 

Nie chodzi o wprowadzanie rewolucji. Pamiętaj, że w zawodzie programisty umysł jest najważniejszym narzędziem, dlatego dobry sen oraz regularny wypoczynek może zdziałać cuda.

 

Zachowanie balansu w roli programisty stanowi wyzwanie ze względu na dynamikę branży, pęd technologiczny i zadania wymagające głębokiego skupienia. I właśnie dlatego warto dbać o odpowiednią priorytetyzację, stosować odpowiednią metodykę pracy, a także szukać odskoczni i pasji niezwiązanych ze światem tech.

 

W Kodilli od wielu lat uczymy, jak stać się dobrymi programistami. Jeżeli chcesz postawić na sprawdzone szkolenia techniczne, zajrzyj do oferty naszych kursów. Tylko teraz, aż do wyczerpania miejsc możesz zapisać się na jedno ze szkoleń z wyjątkowym rabatem o wartości 40% z kodem #LATO. Pamiętaj, że oferta wkrótce wygaśnie!