Testowanie manualne vs automatyzujące. Czy testerzy manualni będą jeszcze potrzebni?

Jak zmienia się testowanie oprogramowania pod wpływem bieżących trendów? Przeczytaj.

Obecnie automatyzacja testów staje się coraz bardziej powszechna w IT. Powstają nowe frameworki do testowania, a z pisaniem przypadków i scenariuszy radzą sobie nawet duże modele językowe. W konsekwencji rodzi się pytanie – czy testowanie manualne odchodzi do lamusa? Tego dowiecie się z poniższego tekstu.

Testowanie manualne vs automatyzujące

Testowanie to kluczowy element w procesie wytwarzania oprogramowania. Testerzy weryfikują wygląd, funkcjonalność i użyteczność interfejsu aby mieć pewność, że aplikacja jest gotowa do użytku oraz przyjazna dla użytkownika. Celem jest upewnienie się, że oprogramowanie spełnia normy jakości, jest bezpieczne i gotowe do publicznego wydania np. w sklepie z aplikacjami. Każde podejście do testowania to trochę inny styl pracy. Zobaczmy, jak wyglądają zadania testera w zależności od wybranej metody:

Testowanie manualne

Testowanie manualne polega na ręcznym wykonywaniu testów (przypadków testowych) przez człowieka bez użycia skryptów czy narzędzi automatyzujących te procesy. Rolą testera jest wcielenie się w użytkownika końcowego oraz działanie/zachowanie się jak użytkownik po to, by zweryfikować, czy oprogramowanie działa zgodnie z założeniami (dokumentacją), poprawnie i bez błędów.

Testy manualne stanowią bardzo często uzupełnienie automatyzujących i mają na celu zapewnienie wysokiej jakości oprogramowania. Obowiązkami takiej osoby jest również identyfikowanie błędów oraz tworzenie raportów.

Zalety:

Intuicyjne podejście - ludzkie oko zwykle lepiej wychwyci błędy związane z użytecznością oprogramowania czy intuicyjnością interfejsu.
Niski próg wejścia - tester wykonuje swoją pracę poprzez ręczne przeklikiwanie aplikacji. Do wykonywania takich testów nie jest konieczna znajomość dodatkowych narzędzi.
Użyteczność - testy manualne są skuteczne przy wykrywaniu błędów związanych z użytecznością danego oprogramowania.
Większa elastyczność - tester ma większą swobodę działania przy testowaniu, nie musi sztywno trzymać się scenariuszy testowania.

Wady:

Czas - testowanie manualne często bywa znacznie bardziej czasochłonne i pracochłonne, co może również czynić je droższymi. Odpowiednio przygotowane testy automatyczne są szybsze.
Powtarzalność - wykonywanie tych samych czynności może stać się z czasem nużące.
Koszty - w zależności od sposobu wykorzystania testów ręcznych może wystąpić ryzyko wzrostu kosztów, choć użyte jednorazowo będą znacznie tańsze niż testy automatyczne.
Błędy - ludzie popełniają błędy, a testerzy manualni mogą z czasem być znużeni i zmęczeni wykonywaniem powtarzalnych czynności, może to negatywnie wpłynąć na ich spostrzegawczość i przełożyć się na większą ilość błędów.

Testowanie automatyzujące

Automatyzacja testów pozwala z kolei na szybkie, powtarzalne, ale również dokładne wykonywanie testów. Jest procesem sprawdzania oprogramowania przy pomocy serii testów uporządkowanych w skrypty.

Od specjalistów wymaga się znajomości odpowiednich narzędzi do automatyzacji testów i wiedzy technicznej o strukturze kodu i budowie aplikacji oraz programów. Są niezastąpieni w dużych projektach, gdzie konieczne jest wykonywanie testów w wielu środowiskach. Przy pomocy skryptów możemy szybciej przeprowadzać testy i otrzymywać wyniki, a także przeprowadzać symulacje i efektywnie wykrywać błędy w kodzie.

Zalety

Zasięg - testy automatyczne łatwiej zaadaptować na masową skalę, umożliwiają też dokładniejsze pokrycie kodu. Zdecydowanie lepiej sprawdzą się w przypadku dużych projektów, gdzie wykonywanie testów manualnych byłoby zbyt kosztowne lub czasochłonne.
Czas - są wykonywane szybciej, a ze względu na powtarzalność pozwalają zaoszczędzić sporo czasu w porównaniu do testów manualnych. Mogą być wykonywane przez całą dobę, siedem dni w tygodniu.
Powtarzalność - za każdym razem działają w ten sam sposób. Pozwalają na takie same testy w wielu środowiskach w związku z czym testami automatycznymi łatwiej zarządzać i koordynować przekuwanie ich wyników w konkretne zadania dla zespołów developerskich.
Dokładność - są w stanie wyeliminować błędy ludzkie, które mogą pojawić się przy testowaniu manualnym.
Reużywalność - raz napisany skrypt może być wykorzystywany wielokrotnie.
Skalowalność - skrypty pozwalają testować wiele scenariuszy jednocześnie

Wady

Błędy - zlecenie wszystkiego maszynie może doprowadzić do sytuacji w której mogą pojawić się błędy, z którymi lepiej poradziły sobie człowiek np. kwestie wizualne projektu tj. kolory i czcionki. Testy automatyzujące nie zauważą, że coś wygląda dziwnie lub jest trudne w obsłudze
Koszty - zdecydowanie lepiej sprawdzają się przy projektach z dużymi budżetami, choć ich wdrożenie jest dużo bardziej kosztowne w porównaniu z testami manualnymi, nie tylko finansowo ale również czasowo. Długofalowo jednak będzie to inwestycja dużo bardziej opłacalna.
Wysoki próg wejścia - ze względu na konieczne umiejętności programistyczne osoby bez doświadczenia i znajomości języków mogą mieć trudności z pracą w tym zawodzie
Zaufanie - błędnie napisane testy mogą zgłaszać usterki tam, gdzie ich nie ma co może prowadzić do utraty zaufania do testów automatyzujących w zespołach

Obie metody testowania mają swoje wady i zalety. Testy manualne pozwalają wychwycić błędy związane z intuicyjnością i wizualiami, z kolei testy automatyczne, choć trudniejsze w implementacji, zapewniają lepsze pokrycie kodu. Oto przykłady zastosowania testów manualnych i automatycznych, byście lepiej zrozumieli różnice między poszczególnymi metodami testowania.

Jak zmienia się branża?

Technologia i świat wokół nas zmienia się w zawrotnym tempie. Wpływa to też na testowanie oprogramowania. Obserwujemy dziś dwa wyraźne trendy, które mocno wpływają na rolę testera. Po pierwsze - rynek ogranicza koszty, więc najbardziej poszukiwani są w tej chwili wszechstronni i elastyczni pracownicy. Firmy szukają samodzielnych specjalistów, którzy przy wsparciu odpowiednich narzędzi są w stanie przeprowadzić różne rodzaje testów. Po drugie - automatyzacja i rozwój AI obejmują również testowanie. Dziś wiele testów oprogramowania można przygotować z powodzeniem wykorzystując np. ChatGPT, który generuje przypadki i scenariusze testowe w kilka sekund.

Czy testerzy manualni będą jeszcze potrzebni?

Na ten moment testowanie manualne nie umiera. Należy jednak pamiętać, że powoli pracodawcy zaczynają oczekiwać od testerów większej wszechstronności zwłaszcza, że znaczną część zadań testerów wykonują dziś roboty. Dobrze abyś jako przyszły tester potrafił wykorzystywać AI jako wsparcie (np. do generowania test case’ów, danych testowych i scenariuszy), był elastyczny i otwarty na naukę nowych rozwiązań. Jeżeli jesteś testerem manualnym, to pomyśl już dziś o dalszym rozwoju w stronę automatyzacji. Wykorzystaj czas na naukę nowych kompetencji i zyskaj przewagę.

Czego się uczyć, by zostać testerem w 2025 roku?

Wiele osób zadaje sobie pytanie, jak przy obecnych zmianach wejść do testerskiego świata. Kompetencjami związanymi z testowaniem, które warto opanować są:

Podstawy teorii testowania

To powinien znać każdy tester. Niezależnie od tego, czy chcesz być testerem-klikaczem, czy automatyzującym to fundamenty teorii testowania musisz mieć w małym palcu. To nie tylko zasady, cykl życia błędów, ale także różnice między poziomami (integracyjne, systemowe, akceptacyjne, jednostkowe) i typami testów (funkcjonalne, niefunkcjonalne, regresyjne).

Dobre podstawy pozwolą Ci nie tylko lepiej zrozumieć cały proces jaki zachodzi w trakcie wytwarzania oprogramowania, ale również jasno komunikować się z zespołem i w sposób skuteczny raportować błędy.

Podstawy programowania

Aby rozpocząć karierę w zawodzie testera, warto znać podstawy programowania obiektowego i składnię dowolnego języka. Oczywiście nie chodzi o to, by tester pisał kod lepiej niż programiści, ale powinien orientować się w tym, jak wygląda kod i jego struktura. Znajomość podstaw programowania pomaga testerom lepiej poruszać się po poszczególnych częściach kodu oraz dostrzegać zależności między poszczególnymi funkcjami.

Frameworki do automatyzacji testów

To zestawy narzędzi, bibliotek oraz zasad, które pomagają tworzyć, organizować i uruchamiać testy w uporządkowany sposób. Pomogą Ci zachować powtarzalność, ułatwią zarządzanie testami i umożliwią integrację z innymi elementami procesu deweloperskiego jak CI/CD czy raportowaniem. Oto najpopularniejsze z nich:

Selenium - najbardziej znany framework do automatyzacji testów aplikacji webowych. Obsługuje wiele języków programowania m.in Java, Python itd. Współpracuje także z wieloma przeglądarkami.
Cypress - ten nowoczesny framework do testów frontendowych jest oparty na Javascripcie. Działa w przeglądarce, dzięki czemu testy są szybkie i łatwe do debugowania. Nadaje się do testowania aplikacji SPA (Single Page Application).
Playwright - framework od Microsoftu, który wspiera automatyzację testów w wielu językach (Node.js, Java, a także Python). Dobrze radzi sobie z dynamicznymi aplikacjami i pozwala testować wiele kontekstów jednocześnie.
Robot Framework - jest frameworkiem typu keyword-driven, co oznacza, że testy pisze się w czytelny i intuicyjny sposób przypominający język naturalny. Ze względu na to może być prostszy w nauce i Obsługuje wiele bibliotek m.in Selenium czy Appium.

Prompt Engineering i praca z AI

W dobie bardzo szybkiego rozwoju sztucznej inteligencji testowanie oprogramowania nabiera zupełnie nowego kształtu. Prompt engineering jest procesem tworzenia, optymalizacji, a także stosowania instrukcji (inaczej zwanymi promptami), które skierowane do sztucznej inteligencji potrafią wywołać określone odpowiedzi.

Duże modele językowe są w stanie wygenerować zestawy danych testowych, symulować różne scenariusze użytkownika i analizować wyniki testów, są zatem pomocne testerom na wielu poziomach. Z pewnością warto śledzić narzędzia AI dla programistów i testerów, a także uczyć się wykorzystywania ChataGPT czy Copilota do własnych potrzeb.

Oczywiście pomimo rozwoju sztucznej inteligencji nadal będą potrzebni ludzie potrafiący wykonywać dobre testy, planować ich strukturę oraz rodzaje.

REST API

REST API to prosty interfejs umożliwiający komunikację między systemami przez internet, zwykle za pomocą protokołu HTTP. Potencjalni testerzy powinni uczyć się REST API, ponieważ coraz więcej aplikacji opiera się na architekturze klient-serwer, w ramach której komunikacja odbywa się właśnie przez API. Znajomość REST API pozwala testerom testować backend niezależnie od interfejsu użytkownika, szybciej wykrywać błędy, tworzyć bardziej precyzyjne przypadki testowe oraz lepiej współpracować z programistami. Umożliwia to również automatyzację testów na niższym poziomie i zwiększa ogólną wartość testera w zespole projektowym.

Zawód testera automatyzującego łączy kompetencje techniczne z wiedzą o jakości oprogramowania, co czyni go kluczowym ogniwem w nowoczesnych zespołach IT. Dostęp do nowych technologii, dobre zarobki, szerokie możliwości dalszego rozwoju sprawiają, że jest to zawód wybierany przez osoby chcące mieć wpływ na oprogramowanie oraz jego rozwój.

Jeżeli interesuje Was kariera w tym kierunku, zachęcamy do sprawdzenia naszego szkolenia Tester Automatyzujący, na którym uczymy zarówno teorii, jak i praktycznych narzędzi do testowania, a także tego, jak testować oprogramowanie przy pomocy sztucznej inteligencji.